Διατροφή σε Ειδικές Καταστάσεις
Ποια είναι τα αίτια της παιδικής παχυσαρκίας; Πώς αντιμετωπίζεται;
Η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη θέση στην Ευρώπη σε ποσοστά παιδικής παχυσαρκίας, με περίπου το 20% των παιδιών να είναι υπέρβαρα ή παχύσαρκα. Οι κίνδυνοι είναι σοβαροί: αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 και υπέρτασης, ενώ μελέτη του Πανεπιστημίου Κρήτης έδειξε ότι 1 στα 2 ελληνόπουλα ηλικίας 4 έως 7 ετών έχει ήδη αυξημένη χοληστερόλη.
Στα αίτια περιλαμβάνονται η κακής ποιότητας διατροφή και το fast food, οι κακές διατροφικές συνήθειες που μεταφέρονται από τους γονείς ως πρότυπα συμπεριφοράς, τα σχολικά κυλικεία, το χαμηλό κοινωνικοοικονομικό επίπεδο, η περιορισμένη σωματική δραστηριότητα και η κληρονομικότητα.
Ο ρόλος του διαιτολόγου σε αυτές τις περιπτώσεις δεν είναι η επιβολή δίαιτας απώλειας βάρους, αλλά η επιβράδυνση του ρυθμού αύξησής του, σε συνδυασμό με κίνητρα για μεγαλύτερη σωματική δραστηριότητα.
Συχνά λάθη των γονέων είναι η χρήση του φαγητού ως λύση όταν το παιδί κλαίει ή δυσφορεί, η «ανταμοιβή» με πιο νόστιμο φαγητό όταν αρνείται να φάει κάτι άλλο, η πίεση να αδειάσει το πιάτο του, καθώς και η χρήση του φαγητού ως μέσο τιμωρίας ή επιβράβευσης.
Οι βασικές οδηγίες περιλαμβάνουν το μαγείρεμα στο σπίτι με τη συμμετοχή του παιδιού, ρεαλιστικές μερίδες, φαγητό μόνο όταν πεινάει πραγματικά, υγιεινά σνακ ανάμεσα στα γεύματα, περιορισμό —όχι απαγόρευση— του fast food, λιγότερη τηλεόραση και οθόνες, ενθάρρυνση της παιχνιδιώδους άσκησης, προσοχή στη συναισθηματική υπερφαγία με τη βοήθεια ψυχολόγου όταν χρειάζεται, και αποφυγή αυτοσχέδιων διαιτών χωρίς τη συμβουλή διαιτολόγου.
Ποια διατροφή πρέπει να ακολουθούν οι ασθενείς με νεφρική ανεπάρκεια;
Η διατροφή στη νεφρική ανεπάρκεια είναι πάντα εξατομικευμένη, καθώς οι ποσότητες διαφέρουν σημαντικά από ασθενή σε ασθενή — για τον λόγο αυτό δεν πρέπει κανείς να ακολουθεί τη δίαιτα κάποιου άλλου ασθενούς.
Όσον αφορά την ενέργεια, χρειάζονται επαρκείς θερμίδες μέσα από ένα σταθερό πρόγραμμα τριών γευμάτων και δύο έως τριών σνακ, με τη βοήθεια ενός ημερολογίου διατροφής. Ξαφνική αύξηση βάρους σε συνδυασμό με πρήξιμο, δύσπνοια και αυξημένη πίεση συνήθως σημαίνει κατακράτηση υγρών, οπότε χρειάζεται περιορισμός της πρόσληψής τους.
Η πρόσληψη πρωτεΐνης πρέπει να είναι χαμηλή. Οι ζωικές πρωτεΐνες, όπως το κρέας, το ψάρι, το αυγό και τα γαλακτοκομικά, θεωρούνται υψηλής βιολογικής αξίας, ενώ οι φυτικές, όπως τα όσπρια, το ψωμί και τα ζυμαρικά, είναι χαμηλότερης βιολογικής αξίας.
Σχετικά με το νάτριο και τα υγρά, χρειάζεται αποφυγή του αλατιού και των κρυφών πηγών νατρίου, όπως οι κονσέρβες, τα κατεψυγμένα, τα αλλαντικά, τα παστά, τα αλμυρά τυριά, τα αλατισμένα σνακ, οι έτοιμες σούπες και οι σάλτσες σόγιας — και σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται υποκατάστατα αλατιού που περιέχουν κάλιο. Στα υγρά υπολογίζεται οτιδήποτε είναι υγρό σε θερμοκρασία δωματίου, όπως ροφήματα, παγωτό, πάγος, ζελατίνη και σούπες. Για την αντιμετώπιση της δίψας βοηθούν ένα παγάκι στο στόμα, μια τσίχλα ή λίγο χυμό λεμονιού.
Το κάλιο χρειάζεται περιορισμό σε τροφές όπως η μπανάνα, το πορτοκάλι, το πεπόνι, η πατάτα, η ντομάτα, το σπανάκι, τα μανιτάρια, τα δημητριακά ολικής άλεσης και τα όσπρια. Προτιμώνται αντ' αυτών τα βατόμουρα, τα μήλα, το καρπούζι, τα κεράσια, οι φράουλες και τα σταφύλια, καθώς και το μαρούλι, το αγγούρι, οι πράσινες πιπεριές και το λάχανο. Μια χρήσιμη τεχνική για τη μείωση του καλίου σε λαχανικά είναι το κόψιμο σε μικρά κομμάτια, το ξεφλούδισμα και το διπλό ή τριπλό βράσιμο με αλλαγή του νερού.
Τέλος, χρειάζεται περιορισμός στον φώσφορο και το ασβέστιο, δηλαδή στα γαλακτοκομικά, το κρέας, το ψάρι, τους ξηρούς καρπούς, τα όσπρια, το κακάο, την μπύρα και τα αναψυκτικά τύπου cola, καθώς η περίσσειά τους μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια ασβεστίου από τα οστά και εναπόθεση κρυστάλλων στις αρθρώσεις, τα αγγεία και τα όργανα.
Πώς μπορούμε με την καθημερινή μας διατροφή να θεραπεύσουμε τη δυσκοιλιότητα;
Ως δυσκοιλιότητα ορίζεται η ύπαρξη τριών ή λιγότερων κενώσεων την εβδομάδα, συνήθως σκληρών και ξηρών κοπράνων, που συχνά συνοδεύονται από πόνο.
Η βασική αντιμετώπιση στηρίζεται στη σταδιακή αύξηση των φυτικών ινών, μέσα από φρούτα με τη φλούδα τους, λαχανικά όπως το μπρόκολο, το σέλινο και το σπανάκι, καθώς και δημητριακά ολικής άλεσης και πίτουρο — ξεκινώντας με μία κουταλιά την εβδομάδα και αυξάνοντας σταδιακά σε δύο. Χρειάζεται επίσης αύξηση της πρόσληψης υγρών, μέσω νερού, σούπας και χυμών, με αποφυγή του αλκοόλ, καθώς και τακτική σωματική δραστηριότητα, όπως 20 έως 30 λεπτά έντονου περπατήματος καθημερινά.
Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στη χρήση καθαρτικών, τα οποία πρέπει να λαμβάνονται μόνο κατόπιν ιατρικής γνώμης — η ανεξέλεγκτη χρήση τους μπορεί να οδηγήσει σε νωθρότητα του εντέρου και σοβαρούς κινδύνους για την υγεία.